14 sierpnia -
Frydolin Taberski - Produkty
Nieprzyjemny zapach oleju w instalacji sprężonego powietrza nigdy nie powinien być lekceważony. Często oznacza usterkę kompresora, zanieczyszczenie układu albo niewłaściwy stan elementów odpowiedzialnych za uzdatnianie medium. Im wcześniej uda się ustalić przyczynę, tym łatwiej ograniczyć skutki dla maszyn, produktów oraz zdrowia pracowników. Chcesz dowiedzieć się, skąd bierze się taki problem i jak skutecznie go wyeliminować? Sprawdź najważniejsze informacje.
Spis treści:
- Jakie są przyczyny nieprawidłowego zapachu powietrza w sprężarce?
- Zapach oleju w instalacji sprężonego powietrza – główne ryzyka
- Jakie są skutki wdychania powietrza z olejem lub spalenizną?
- Jak sprawdzić, która część instalacji powoduje nieprzyjemny zapach?
- Jak zapobiegać zanieczyszczeniu sprężonego powietrza olejem lub spalinami?
- FAQ
Jakie są przyczyny nieprawidłowego zapachu powietrza w sprężarce?
Nieprzyjemna woń może przypominać olej, spaleniznę lub przypalony plastik. Źródło zależy od rodzaju usterki, stanu technicznego urządzenia oraz sposobu eksploatacji. Pierwszym krokiem podczas diagnostyki powinno być ustalenie, czy zapach powstaje już w kompresorze, czy pojawia się dopiero w dalszej części instalacji.
Przedostawanie się oleju do sprężonego powietrza
Najczęstszą przyczyną jest przedostawanie się oleju do komory sprężania. W sprężarce śrubowej problem często wiąże się ze zużyciem separatora oleju lub uszczelnień, natomiast w tłokowej przyczyną bywają zużyte pierścienie tłokowe. W efekcie zapach oleju w instalacji sprężonego powietrza staje się coraz bardziej wyczuwalny, a wraz z nim pojawiają się tłuste osady na elementach pneumatyki.
Problem może wynikać również z nadmiernej ilości oleju w kompresorze. Przepełniony zbiornik sprzyja przedostawaniu się cieczy do strumienia powietrza. Znaczenie ma także właściwy dobór środka smarnego. Preparat o zbyt małej lepkości szybciej odparowuje pod wpływem wysokiej temperatury, a jego opary mogą być wyczuwalne nawet przy niewielkim obciążeniu urządzenia.
Przegrzanie sprężarki i układu
Zbyt wysoka temperatura pracy często prowadzi do pojawienia się charakterystycznego zapachu przypalonego oleju. Taki stan powodują zabrudzone filtry ssawne, zanieczyszczone chłodnice albo niesprawne zawory zwrotne. Wszystkie te elementy wpływają na wzrost temperatury oraz pogarszają wydajność całego układu.
Do przegrzania przyczynia się także ograniczony przepływ powietrza wokół urządzenia. Gdy kompresor pracuje w niewłaściwych warunkach otoczenia, chłodzenie staje się mniej skuteczne, a degradacja oleju postępuje znacznie szybciej.
Spalanie zanieczyszczeń i osadów
Kurz, pył oraz inne drobne zanieczyszczenia dostają się do sprężarki wraz z zasysanym powietrzem. Po kontakcie z rozgrzanymi elementami ulegają zwęgleniu, powodując charakterystyczny zapach przypominający spaleniznę.
Źródłem problemu bywają również awarie sprężarki powietrza związane z układem elektrycznym. Uszkodzone uzwojenia silnika wydzielają intensywny zapach przypalonego lakieru lub tworzywa sztucznego. Taki objaw wymaga natychmiastowego wyłączenia urządzenia i kontroli serwisowej.
Zapach oleju w instalacji sprężonego powietrza – główne ryzyka
Nieprzyjemna woń oznacza znacznie więcej niż dyskomfort podczas pracy. Obecność zanieczyszczeń wpływa na stan urządzeń, bezpieczeństwo ludzi oraz przebieg procesów technologicznych. W wielu zakładach nawet niewielka ilość oleju eliminuje medium z dalszego wykorzystania.
Uszkodzenie narzędzi i maszyn
Olej osadzający się wewnątrz pneumatyki prowadzi do szybszego zużycia uszczelnień oraz blokowania zaworów sterujących. Z czasem pogarsza się precyzja działania siłowników, a kolejne elementy wymagają napraw lub wymianie podzespołów.
Problemy pojawiają się także w miejscach, gdzie stosowane są urządzenia wymagające bardzo wysokiej czystości medium. Nawet niewielka ilość zanieczyszczeń zwiększa ryzyko zanieczyszczenia sprężonego powietrza i utrudnia prawidłowy proces pracy.
Skażenie produktów oraz zagrożenie dla instalacji
W lakiernictwie obecność oleju powoduje wady powłok, natomiast podczas produkcji związanej z żywnością lub farmaceutykami dyskwalifikuje gotowy wyrób. W takich zastosowaniach ogromne znaczenie ma stosowanie odpowiednich filtrów, ponieważ od nich zależy końcowa jakość produktu.
Nagromadzone osady zwiększają także zagrożenie pożarowe. Mieszanina oleju, wysokiej temperatury i sprężonego tlenu może doprowadzić do samozapłonu wewnątrz instalacji.
Zagrożenie dla operatorów
Szczególne ryzyko występuje wtedy, gdy instalacja zasila sprzęt oddechowy. Zanieczyszczone powietrze zawiera substancje szkodliwe dla organizmu, dlatego jego usunięcie powinno nastąpić natychmiast po wykryciu nieprawidłowości.
Odpowiednio dobrane filtry sprężonego powietrza usuwają znaczną część aerozoli olejowych oraz wilgoci, jednak ich skuteczność zależy od regularnego serwisowania i terminowej wymiany wkładów.
Jakie są skutki wdychania powietrza z olejem lub spalenizną?
Zanieczyszczone sprężone powietrze stanowi zagrożenie dla zdrowia już podczas krótkiej ekspozycji. Skala następstw zależy od stężenia szkodliwych substancji oraz czasu kontaktu, jednak nawet jednorazowe wdychanie takiej mieszaniny może wywołać wyraźne objawy.
Skutki krótkotrwałej ekspozycji
Pierwsze dolegliwości zwykle dotyczą układu oddechowego. Pojawia się kaszel, pieczenie gardła, uczucie ucisku w klatce piersiowej oraz duszność. Gdy spalenizna w sprężonym powietrzu pochodzi z przegrzanego oleju lub uszkodzonego silnika, organizm reaguje także bólami głowy, zawrotami, nudnościami, a w cięższych przypadkach może dojść do utraty przytomności.
Rozpylone cząstki oleju dostają się głęboko do pęcherzyków płucnych. Taka ekspozycja zwiększa ryzyko ostrego chemicznego zapalenia płuc, któremu towarzyszą gorączka oraz narastające trudności z oddychaniem.
Długotrwałe następstwa
Wieloletni kontakt z zanieczyszczonym medium prowadzi do stopniowego pogarszania pracy płuc. Może rozwinąć się przewlekła obturacyjna choroba płuc oraz włóknienie tkanki płucnej, ograniczające wydolność oddechową.
Niebezpieczne są również produkty rozkładu przegrzanego oleju. Powstające związki chemiczne zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju nowotworów układu oddechowego. Toksyny przedostają się także do krwiobiegu i z czasem mogą uszkadzać wątrobę, nerki oraz układ nerwowy.
Jak sprawdzić, która część instalacji powoduje nieprzyjemny zapach?
Skuteczna diagnostyka polega na kontroli kolejnych elementów instalacji – od kompresora aż do punktów poboru. Taki proces pozwala szybko ustalić miejsce występowania usterki i ograniczyć zakres prac serwisowych.
Kontrola przy sprężarce
Diagnostykę warto rozpocząć od odcięcia rurociągów za zaworem głównym. Następnie należy pobrać próbkę powietrza bezpośrednio ze zbiornika lub zaworu spustowego. Jeżeli zapach występuje już na tym etapie, źródła należy szukać wewnątrz kompresora.
Brak nieprzyjemnej woni oznacza, że problem znajduje się w dalszej części instalacji, a nie w samym urządzeniu.
Sprawdzenie układu uzdatniania
Następny etap obejmuje filtrowanie medium oraz ocenę stanu elementów odpowiedzialnych za jego oczyszczanie. Zużyte wkłady często wydzielają kwaśny zapach starego oleju. Warto również sprawdzić osuszacz oraz odwadniacze, ponieważ nagromadzenie wody sprzyja rozwojowi osadów.
Przy okazji należy ocenić kolor i zapach kondensatu odprowadzanego ze zbiornika. Gęsta emulsja świadczy o dużym stopniu zanieczyszczenia wnętrza.
Odcinanie kolejnych odgałęzień
Jeżeli instalacja jest wyposażona w zawory sekcyjne, warto zamykać kolejne fragmenty sieci i sprawdzać każdy punkt poboru oddzielnie. Takie postępowanie umożliwia wykrycie uszkodzonego przewodu lub miejsca, przez które dostają zanieczyszczenia z podłączonej maszyny.
Jak zapobiegać zanieczyszczeniu sprężonego powietrza olejem lub spalinami?
Skuteczna profilaktyka opiera się na właściwym doborze urządzeń, regularnym serwisie oraz systematycznej kontroli jakości medium. Znacznie łatwiej zapobiec awarii niż usuwać jej skutki.
Dobór urządzeń i miejsca pracy
W branżach obowiązują szczególnie wysokie wymagania dotyczące czystości powietrza. Rozwiązaniem pozostaje zastosowanie sprężarek bezolejowych, które eliminują możliwość kontaktu medium z olejem już na etapie sprężania.
Istotne znaczenie ma również lokalizacja czerpni. Powinna pobierać powietrze z miejsca wolnego od spalin, dymu oraz oparów chemicznych. Ogranicza to zużycie elementów filtracyjnych i poprawia parametry medium.
Wielostopniowa filtracja
W nowoczesnych instalacjach stosowane są kolejne stopnie oczyszczania. Poszczególne elementy pełnią odmienne funkcje:
- filtr wstępny – zatrzymuje większe krople oleju i cząstki wody;
- filtr dokładny – wychwytuje mikroaerozole;
- filtr z węglem aktywnym – eliminuje zapachy oraz pozostałości lotnych związków;
- separator i osuszacz – usuwają wilgoć oraz ograniczają powstawanie korozji.
Regularny serwis
Regularne wykonywanie czynności serwisowych ogranicza ryzyko przegrzewania urządzenia i degradacji oleju. W harmonogramie powinny znaleźć się m.in.:
- cotygodniowa kontrola poziomu oleju oraz sprawdzenie działania spustów kondensatu;
- comiesięczne czyszczenie chłodnic;
- okresowa wymiana filtra powietrza, separatora oleju oraz oleju zgodnie z zaleceniami producenta;
- wymiana wkładów filtracyjnych po osiągnięciu przewidzianego przebiegu.
Tak prowadzona konserwacja ogranicza powstawanie usterek, poprawia wydajność instalacji, wydłuża żywotność urządzeń i zwiększa bezpieczeństwo użytkownika.
FAQ:
1. Dlaczego z instalacji sprężonego powietrza wydobywa się zapach oleju?
Najczęściej odpowiada za to zużycie uszczelnień, zbyt wysoki poziom oleju lub niewłaściwy środek smarny. W takiej sytuacji do strumienia sprężonego powietrza mogą przedostawać się opary oleju, które powodują charakterystyczną woń i zwiększają ryzyko zanieczyszczenia instalacji.
2. Co oznacza zapach spalenizny w sprężarce tłokowej lub śrubowej?
Taki objaw zwykle świadczy o przegrzewaniu urządzenia, zabrudzonych chłodnicach, zatkanym filtrze powietrza albo problemach z silnikiem elektrycznym. Usterkę warto sprawdzić jak najszybciej, ponieważ dalsza praca może doprowadzić do poważniejszych uszkodzeń.
3. Jak szybko znaleźć źródło nieprzyjemnego zapachu w instalacji?
Diagnostykę najlepiej rozpocząć od kompresora, a następnie sprawdzić filtry, osuszacz, zbiornik oraz kolejne odcinki rurociągu. Jeśli zapach oleju w instalacji sprężonego powietrza pojawia się dopiero w wybranym punkcie poboru, problem może dotyczyć konkretnego przewodu lub podłączonego urządzenia.
Źródła:
1. Perz, K. (2011). Zanieczyszczenia sprężonego powietrza stosowanego w przemyśle spożywczym. Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 50(2), 44–45.
2. http://pneumatyka.com/sprezone-powietrze/przygotowanie-sprezonego-powietrza/
O autorze
Testowa notka biograficzna