Kompresor a sprężarka – jakie są podstawowe różnice, rodzaje, typy

kompresor-a-sprezarka-roznice

Kompresor jest zamiennie nazywany sprężarką. Na sprężarkę z kolei bardzo często mówi się – kompresor. Jednak czy faktycznie kompresor jest tym samym urządzeniem, co sprężarka? Wynika to zapewne z tłumaczenia angielskiego słowa compressor. W rzeczywistości istnieją pewne różnice między tymi urządzeniami.

Nie każda sprężarka jest kompresorem!


Sprężarka służy do uzyskiwania bardzo wysokiego ciśnienia sprężonego gazu bądź wymuszania jego przepływu. Z kolei kompresor jest jednym z rodzajów sprężarki, tak, jak urządzenia typu wentylator czy dmuchawa. Często używa się te pojęcia zamiennie i nic nie stoi na przeszkodzie, aby to robić. Jednak trzeba pamiętać o jednej niezwykle ważnej kwestii. Otóż nie każda sprężarka jest kompresorem. Warto w związku z tym wspomnieć, choć kilka słów na temat jednego i drugiego urządzenia.


Kompresor a sprężarka – jakie są podstawowe różnice?


Zakres praktycznego zastosowania sprężarek jest ograniczony. Jeśli mamy do czynienia z wysokim przyrostem ciśnień i jednocześnie ze zminimalizowaną wydajnością, warto zwrócić uwagę na sprężarki tłokowe, które w tym przypadku najlepiej zdają egzamin (mowa o sprężarkach tłokowych zarówno jedno-, jak i wielostopniowych). Z kolei konfrontując się z sytuacją, w której mamy do czynienia z niskim przyrostem ciśnień i zdecydowanie większą wydajnością, prym będą wiodły sprężarki wirowe. Z czego wynika owo ograniczenie wydajności w sprężarkach tłokowych, a z czego w urządzeniach wirowych? Otóż głównym powodem takiego limitu jest ograniczenie prędkości obrotowej oraz wymiarów cylindra pierwszego stopnia stężenia (sprężarki tłokowe), jak również przyrost ciśnienia na jednym stopniu (sprężarki wirowe).



Sprężarki należą do jednych z najpopularniejszych urządzeń na rynku i, jako niezawodne maszyny, wykorzystywane są w wielu gałęziach gospodarki, jak i techniki. Produkowane są pod postacią stacjonarnych stacji sprężarkowych lub urządzeń przenośnych, np. zestawów czy agregatów sprężarkowych. Sprężarki to nie tylko niezależne maszyny, ale bardzo często zdarza się, że stanowią integralną część innych urządzeń, o wiele bardziej złożonych, np. turbin gazowych czy chłodziarek.


Zastosowanie sprężarek ma miejsce w:

  • gazownictwie do transportu gazów
  • hutnictwie żelaza i innych metali
  • zdywersyfikowanych procesach technologicznych w obszarze chemii przemysłowej
  • górnictwie
  • procesach chłodniczych
  • urządzeniach klimatyzacyjnych oraz wentylacyjnych

  • sprzęcie z wymuszoną cyrkulacją
  • procesach chłodzenia silników spalinowych, elektrycznych czy prądnic
  • procesach wywoływania sztucznego ciągu w sprzęcie kotłowym i w chłodnicach kominowych
  • procesach doładowania silników spalinowych
  • transporcie pneumatycznym
  • napędzie różnych urządzeń pneumatycznych
  • zespołach składowych zaawansowanych sprzętów przemysłowych



  • Warto również wyjaśnić, w jakim celu spręża się gazy. Otóż jest to niezbędne do zwiększenia zdolności gazu do wykonania zamierzonej pracy, zwiększenia gęstości gazu, aby ułatwić magazynowanie i transport oraz dostosowania ciśnienia gazu do wymagań technicznych w różnych procesach technologicznych, w których gaz jest ich częścią.

    Ponadto nie sposób pominąć parametrów, które określają pracę sprężarki. Należą do nich:

  • ciśnienie oraz temperatura tłoczenia na wylocie sprężarki
  • ciśnienie oraz temperatura ssania u wlotu sprężarki
  • strumień masy lub objętości, który określa wydajność urządzenia – wielkość stosowana do określenia przekroju ssawnego sprężarki z odniesieniem do temperatury i ciśnienia absolutnego
  • przyrost ciśnienia lub stosunek sprężania, które pozwalają określić stosunek lub różnicę ciśnień bezwzględnych obecnych w przekroju wylotowym oraz wlotowym sprężarki
  • prędkość obrotowa
  • moc sprężarki
  • sprawność, czyli stosunek mocy urządzenia do mocy rzeczywistej


  • Obecnie w sprzedaży mamy sprężarki wyporowe. Te zwiększają ciśnienie poprzez zasysanie, a także tłoczenie. Do tych sprężarek można zaliczyć takie jak:

  • tłokowe,
  • śrubowe,
  • membranowe,
  • spiralne,
  • łopatkowe,
  • moc sprężarki
  • z wirującymi tłokami.

  • Jak działają sprężarki wyporowe?


    Wszystkie procesy, czyli zasysanie, sprężanie i wtłaczanie gazu odbywa się w następstwie cyklicznego zwiększania i zmniejszania objętości przestrzeni roboczej, której częścią jest gaz. Dzieje się tak przez jeden lub kilka członów roboczych, które są w ruchu, np. krzywki, łopatki czy tłoki. W wyniku wytworzenia podciśnienia przez zwiększenie objętości przestrzeni roboczej (m.in. przez cofający się człon), odbywa się zasysanie gazu z obszaru ssawnego do obszaru roboczego. Po tym następuje moment sprężania gazu przez zmniejszenie objętości przestrzeni roboczej i wytłaczanie go do obszaru ssawnego.

    Znakiem rozpoznawczym sprężarek wyporowych jest okresowość działania. Jest ona przyczyną powstawania pulsacji ciśnienia, co z perspektywy niezawodności procesów technologicznych jest uważane za dość niekorzystne zjawisko. Sprężarki wyporowe sklasyfikowano na urządzenia tłokowe (postępowo-zwrotny ruch tłoka) i rotacyjne (obrotowy ruch członu roboczego).



    Drugi typ sprężarek to sprężarki przepływowe, których praca koncentruje się na przepływie strumienia powietrza. Należy do nich zaliczyć:

  • promieniowe,
  • diagonalne,
  • osiowe,
  • wirowe.
  • Działanie sprężarek przepływowych jest zgoła inne od wyporowych. W ich przypadku kluczowym momentem jest przekazywanie strumienia gazu przez energię mechaniczną silnika napędowego w sposób ciągły. Jak do tego dochodzi? Otóż dzieje się tak poprzez zwiększenie krętu, inaczej pędu, wspomnianego strumienia gazu w obszarze kanałów międzyłopatkowych wirnika. W efekcie energia kinetyczna zmienia się w energię ciśnienia w obrębie dyfuzorów, czyli elementów układu przepływowego, którego przekrój sukcesywnie się zwiększa. Sprężarki przepływowe, podobnie do sprężarek wyporowych, mogą być jedno- lub wielostopniowe.



    Sprężanie wielostopniowe ma mnóstwo plusów. Są to m.in.:

  • znaczne zmniejszenie siły działającej na tłok
  • znaczne zwiększenie wydajności pracy sprężarki – zmniejszając wpływ przestrzeni szkodliwej, automatycznie zwiększa się współczynnik wydajności
  • końcowa temperatura utrzymywana jest w dopuszczalnych granicach
  • znaczne zmniejszenie zużycia mocy, którą wykorzystuje się do procesu sprężania – dzieje się tak w wyniku zbliżenia do sprężania izotermicznego

  • Rodzaje kompresorów


    Kompresory to urządzenia o dość szerokim zastosowaniu, które najczęściej wykorzystywane są w przemyśle motoryzacyjnym. Lakierowanie karoserii, pompowanie kół, zasilanie urządzeń pneumatycznych czy wsparcie procesów blacharskich to tylko kilka przykładów sytuacji, w których kompresor jest niezbędnym sprzętem.

    Obecnie na rynku wyróżnia się dwa rodzaje kompresorów. Są to:

  • kompresory olejowe,
  • kompresory bezolejowe.


  • Kompresory olejowe stanowią niezwykle istotną część wyposażenia zarówno zakładów wulkanizacyjnych, jak i warsztatów samochodowych. To urządzenie, które charakteryzuje się wysoką wydajnością i gwarantuje ciągłość prac. Ponadto wyróżnia je bardzo pojemny zbiornik, co ułatwia wykonywanie czynności. W zależności od zapotrzebowania kompresory olejowe mogą być jedno- lub wielostopniowe. Ich cechy szczególne mogą wyglądać następująco (na przykładzie wybranego urządzenia):

  • regulator ciśnienia z podwójnym wyjściem
  • pojemność zbiornika od 200 do 500 litrów na kołach lub podporach
  • mocna osłona pasa napędowego, która chroni wszystkie części ruchome
  • filtr powietrza, który redukuje hałas oraz zwiększa wydajność urządzenia
  • pompa poprawiająca chłodzenie sprężanego powietrza
  • koła i uchwyt, które usprawniają manewrowanie kompresorem


  • Dzięki konieczności stosowania oleju podczas wykorzystywania kompresora olejowego, zwiększa się żywotność tłoka i wpływa to na jego trwałość bardziej niż w przypadku kompresora bezolejowego. Kompresor bezolejowy całkowicie eliminuje występowanie choćby najmniejszych ilości oleju w sprężonym powietrzu. To sprzęt, którego możliwości doceniane są przede wszystkim w przemyśle farmaceutycznym i chemicznym (często wykorzystywany w gabinetach dentystycznych, świetnie sprawdza się w warunkach, w których wymagana jest wysoka sterylność i higiena pracy).

    Oprócz wymienionych właściwości, kompresor bezolejowy jest doskonałym rozwiązaniem do drobnych prac dla fanów motoryzacji. W przestrzeni garażowej/domowej/prywatnej może posłużyć w ramach malowania ścianek lub nietypowych konstrukcji, np. z drewna, pompowania kół rowerowych czy czyszczenia narzędzi lub urządzeń.

    Wybierając jedno z tych urządzeń, trzeba zwrócić uwagę przede wszystkim na ciśnienie, pojemność zbiornika, wydajność, poziom hałasu, trwałość i jakość, a także na producenta. Zdecydowanie na tym etapie można pominąć cenę, gdyż ta nie jest tak ważna, a bywa bardzo myląca.


    Kompresor a sprężarka - podsumowanie


    Przed ostatecznym podjęciem decyzji i przede wszystkim przed dokonaniem wyboru, warto określić swoje oczekiwania względem tego urządzenia.Trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, do czego ma służyć. Warto w tym miejscu nadmienić, że zarówno sprężarki, jak i kompresory to funkcjonalne urządzenia, które przydają się nie tylko w gospodarstwie domowym, ale również i przede wszystkim w warsztatach samochodowych, na budowie, w zakładach lakierniczych oraz w przemyśle.

    Jeśli zależy Ci na sprzęcie, który chciałbyś wykorzystywać wyłącznie w ramach hobby, zdecydowanie warto przemyśleć zakup kompresora bezolejowego. W o wiele bardziej zaawansowanych i wielowymiarowych przedsięwzięciach na masowa skalę, rekomendowany jest zakup kompresora olejowego, którego wysoka wydajność pozwoli na realizację wszystkich procesów.

    Szukasz odpowiedniego urządzenia? Wciąż zastanawiasz się, który kompresor spełni Twoje oczekiwania? Zapoznaj się z naszym tekstem o tym, jaki kompresor wybrać dla firmy i zainwestuj w taki sprzęt, który odpowie na Twoje potrzeby!


    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *